ملی‌پوشان تکواندوی افغانستان در رقابت‌های قهرمانی نوجوانان جهان در شهر تاشکند اوزبیکستان حضور یافته‌اند. این مسابقات با اشتراک نزدیک به ۹۹۱ ورزشکار از کشورهای مختلف در اوزان گوناگون جریان دارد و چهار نماینده از افغانستان نیز در آن شرکت کرده‌اند.

بر اساس اعلام فدراسیون تکواندوی افغانستان، این رقابت‌ها از ۲۳ تا ۲۸ حمل ۱۴۰۵ برگزار می‌شود. در این دوره، مهدی یعقوبی، علی‌رضا جامی، سدیس سکندر و محمد عذیر رشید برای افغانستان رقابت می‌کنند.

ریاست تیم را نجیب ‌الله سکندر، رییس فدراسیون تکواندو بر عهده دارد و عبدالمعروف قاسمی با عبدالغفور بهرام به عنوان مربیان، تیم را همراهی می‌کنند.

در پی برگزاری یک جشن سالانه در قلعه‌ی لافری‌یر در هائیتی، دست‌کم ۲۵ نفر جان باختند. این رویداد با حضور شمار زیادی از دانش‌آموزان و گردش‌گران برگزار شده بود.

بر بنیاد گزارش رویترز، دولت هائیتی در واکنش به این حادثه، سه روز عزای عمومی اعلام کرده است. نخست‌وزیر این کشور اعلام کرده که این عزاداری از روز سه‌شنبه آغاز می‌شود و هزینه‌های تدفین قربانیان نیز توسط دولت پرداخت خواهد شد.

کشور هائیتی با جمهوری دومینیکن هم‌مرز است. این کشور از نظر تاریخی نخستین جمهوری مستقل سیاه‌پوستان در جهان به‌شمار می‌رود.

منابع مردمی گزارش داده‌اند که مسوولان محلی اداره‌ی کابل در ولایت بادغیس فردی به نام غوث‌الدین را در ولسوالی قادس بازداشت کرده‌اند.

گفته می‌شود این فرد باشنده‌ی ولسوالی تگاب علم است و ویدیویی از او منتشر شده که در آن ادعای پیامبری می‌کند. به گفته‌ی باشندگان محل، رفتارهای این فرد احتمالا ناشی از مشکلات روانی است.

در برخی موارد مشابه در افغانستان، گزارش‌هایی از برخورد با افرادی منتشر شده که ادعاهای دینی غیرمعمول داشته‌اند، اما جزییات این رویدادها معمولا از سوی مقام‌های رسمی به‌ طور کامل روشن نشده است. 

شماری از فعالان رسانه‌ای افغانستان در کانادا از آغاز به کار یک رادیو با نام «رادیوی جوان» در شهر تورنتو خبر داده‌اند. به گفته‌ی برگزارکنندگان، این رسانه با ابتکار مختار عمر راه‌اندازی شده و هدف آن حفظ فرهنگ و ارزش‌های مردم افغانستان، انتقال آن به نسل‌های مهاجر و تقویت ارتباط میان جامعه‌ی مهاجر و نسل‌های جدید عنوان شده است.

مختار عمر در مراسم افتتاح این رادیو گفته است که «رادیوی جوان» تلاش دارد صدای مردم افغانستان را بازتاب دهد و میان مهاجران و نسل‌هایی که دور از کشور بزرگ شده‌اند، پیوند فرهنگی ایجاد کند.

پس از تحولات سیاسی پسین در افغانستان، شماری از رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی در بیرون از کشور ایجاد شده‌اند که هدف آن‌ها حفظ هویت فرهنگی و تداوم فعالیت‌های رسانه‌ای در میان جامعه‌ی مهاجر عنوان می‌شود.

منابع محلی اعلام کرده است که یک مرد در مرکز ولایت کاپیسا، پس از کشتن پسر خود با تفنگ شکاری بازداشت شده است. این رویداد ساعت ۷:۰۰ صبح روز یک‌شنبه ۲۳ حمل در روستای دادوخیل از مربوطات مرکز ولایت کاپیسا رخ داده است.

در این رویداد، فردی به نام عبدالمقیم، پسرش مهاجر را با استفاده از سلاح شکاری به قتل رسانده است. مسوولان امنیتی محلی گفته‌اند که نیروهای امنیتی در محل حاضر شده و عامل رویداد را بازداشت کرده‌اند.

چنین حوادثی معمولا ریشه در مشکلات روانی، اختلافات خانوادگی، فشارهای اجتماعی یا عوامل اقتصادی دارند. بررسی دقیق این رویدادها می‌تواند به شناسایی عوامل پنهان خشونت در خانواده و جامعه کمک کند و در پیشگیری از حوادث مشابه نقش مهمی داشته باشد. 

اتحادیه‌ی اروپا تیراندازی اخیر بر غیرنظامیان در هرات را رویدادی هولناک توصیف کرده و همدردی عمیق خود را با خانواده‌های قربانیان این حادثه ابراز نموده است.

اتحادیه‌ی اروپا اعلام کرده است که تمامی اعمال هراس‌افکنانه علیه غیرنظامیان را، بدون در نظر گرفتن عاملان آن، به شدت محکوم می‌کند. نمایندگی این اتحادیه در افغانستان با نشر پیامی در ایکس تاکید کرده که چنین خشونت‌هایی تحت هیچ شرایطی قابل توجیه نیست.

در روزهای اخیر، وقوع یک رویداد تیراندازی در ولایت هرات باعث کشته و زخمی شدن شماری از افراد ملکی شد. این حادثه با واکنش‌های داخلی روبه‌رو گردیده و نگرانی‌ها درباره‌ی امنیت غیرنظامیان در افغانستان را بار دیگر افزایش داده است.

من در چندین پست، درباره‌ی بحران‌های ساختاری‌ای که نظام صحی افغانستان با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، نوشته‌ام. یکی از این بحران‌ها که تاکنون به‌گونه‌ی مستقل به آن نپرداخته بودم و خود نیز یکی از مصادیق آشکار بحران ساختاری در نظام صحی افغانستان به شمار می‌رود، بحران تشخیص در مراحل نخست برخورد با بیمار در شفاخانه‌های دولتی است.

در اتاق عاجل و بخش مریضان سراپا در شفاخانه‌های دولتی، مسوولیت ویزیت، معاینه، تشخیص و تداوی بیماران غالبا بر عهده‌ی داکترانی قرار می‌گیرد که در سال‌های نخست تخصص خود، به‌ویژه سال اول و دوم، قرار دارند. این داکتران جوان، هرچند ممکن است از نگاه دانش نظری در وضعیت نسبتا خوبی باشند، اما در بسیاری از موارد هنوز از تجربه‌ی کلینیکی کافی برای تشخیص دقیق بیماری‌ها، به‌ خصوص در بیماران پیچیده، برخوردار نیستند.

بیماران از مناطق دور و نزدیک با مجموعه‌ای از علایم و شکایات مختلف به شفاخانه مراجعه می‌کنند؛ علایمی که گاه می‌تواند ناشی از امراض سیستمیک نادر، بیماری‌های روماتولوژیک، التهابی مزمن، جنتیکی و سایر بیماری‌های پیچیده باشد، اما از آن‌جا که داکتری که بیمار را نخست ویزیت می‌کند، بیش‌تر با بیماری‌های شایع و معمول آشنایی دارد و تجربه‌ی کافی در تشخیص و تشخیص تفریقی امراض سیستمیک و مزمن ندارد، در بسیاری از موارد یا بیمار را به ‌صورت عرضی تداوی می‌کند یا برای او معایناتی را توصیه می‌نماید که نه ضرورت واقعی دارند و نه کمک تعیین‌کننده‌ای به تشخیص می‌کنند.

مشکل دیگر، کمبود زمان کافی برای بررسی دقیق هر بیمار است. برای مثال، یک داکتر جوان در بخش مریضان سراپا ممکن است در همان روز نوکریوالی، ده‌ها بیمار را ویزیت کند. در حالی‌که حتی در بهترین شرایط نیز بررسی درست، دقیق و مسوولانه‌ی بیش از بیست بیمار در یک روز، کاری بسیار دشوار است. پیامد این وضعیت آن است که شمار زیادی از بیماران، به‌جای آن‌که تشخیص دقیق دریافت کنند و تداوی مناسب مطابق با بیماری اصلی‌شان برای‌شان آغاز شود، پس از پرداخت هزینه برای معاینات غیرضروری، تنها تداوی عرضی دریافت می‌کنند.

در نتیجه‌ی همین وضعیت، طبابت در این محیط‌ها از حالت کل‌نگر (Holistic) به حالت الگوریتمیکِ ساده‌انگاشته تنزل یافته است. یعنی به‌جای آن‌که بیمار به‌عنوان یک کل پیچیده و چندبُعدی دیده شود، علایم او در قالب چند الگوی شایع و از پیش‌تعریف‌شده تفسیر می‌گردد. چنین رویکردی، هرچند ممکن است در برخورد با موارد ساده و معمول تا حدی کارآمد باشد، اما در مواجهه با بیماران دارای بیماری‌های مزمن، سیستمیک و نادر، نه ‌تنها ناکافی است، بلکه می‌تواند گمراه‌کننده و زیان‌بار نیز باشد.

نمونه‌ی روشن این مشکل را می‌توان در برخورد با شکایات شایع هضمی مشاهده کرد. زمانی که ما خود در دوره‌ی تخصص بودیم، در روزهای نوکریوالی، هر بیماری که در ظاهر خیلی بدحال به نظر نمی‌رسید و از درد ناحیه‌ی بالای معده و دلبدی شکایت داشت، معمولا برایش دواهای کاهنده‌ی اسید معده‌ها) توصیه می‌کردیم یا آزمایش H pylori  می‌نوشتیم. اگر نتیجه‌ی آن نیز منفی می‌بود، غالبا با گذاشتن تشخیص التهاب معده، با اطمینان همان دواهای کاهنده‌ی اسید معده را تجویز می‌کردیم، اما پس از سال‌ها تجربه و مطالعه، فهمیدیم که هر درد ناحیه‌ی بالای معده و هر موردی که زیر عنوان «التهاب معده» طبقه‌بندی می‌شود، الزاما با این دواها بهبود نمی‌یابد. بلکه در برخی موارد حتی ممکن است وضعیت بیمار بدتر نیز شود.

برای نمونه، التهاب معده‌ی خوداتوایمیون، التهاب معده‌ی لمفوسایتی و التهاب معده‌ی ایوزینوفیلیک، همه می‌توانند با درد ناحیه‌ث بالای معده تظاهر کنند، اما تشخیص آن‌ها با اندوسکوپی، نمونه‌برداری و آزمایش‌های اختصاصی ممکن است. افزون بر آن، در تداوی هیچ‌یک از این موارد، دواهای کاهنده‌ی اسید معده جایگاه اصلی ندارند. با این‌حال، در عمل برای بسیاری از این بیماران نیز به‌گونه‌ی معمول همین دواها تجویز می‌شود. این وضعیت به‌خوبی نشان می‌دهد که چگونه کمبود تجربه و فشار کاری می‌تواند به ساده‌سازی خطرناک تشخیص و تداوی منجر شود.

این مشکل در نظام مشوره‌گیری (Consultation) نیز به شکل دیگری دیده می‌شود. در سیستم‌های معیاری، مشوره گرفتن یا Consult به معنای شریک‌ساختن عقلانیت و بصیرت کلینیکی و استفاده از دیدگاه تخصصی دیگر برای رسیدن به تصمیم بهتر است، اما در بسیاری از شفاخانه‌های دولتی، مشوره‌ها گاه به ابزاری برای رفع مسوولیت تبدیل شده‌اند. هنگامی که بیماری در یکی از سرویس‌ها بستر می‌شود و علایم غیروصفی یا پیچیده دارد، پزشک نوکریوال از سرویس دیگر برای مشوره دعوت می‌کند.

اما پزشک دوم نیز، چون با بیماری اولیه‌ی بیمار آشنایی کامل ندارد و گاهی خودش نیز در همان سطح تجربه قرار دارد، ممکن است به‌جای تحلیل همه‌جانبه‌ی وضعیت بیمار، معاینات و دواهای غیرضروری توصیه کند.

به عنوان مثال، اخیراً یکی از اقارب ما در یکی از شفاخانه‌های دولتی به دلیل اسکیمی قلب بستر شده بود و مورفین دریافت کرده بود. پس از آن، دچار قبضیت شدید، پندیدگی شکم و استفراغ شده بود. حالتی که به احتمال زیاد ناشی از اثرات مورفین بر جهاز هضمی بود، اما پزشک نوکریوال، بدون آن‌که شواهد قبلی و قانع‌کننده‌ای از بندش روده‌ها وجود داشته باشد، احتمال انسداد امعا را مطرح کرد و از پزشک جراح برای مشوره دعوت نمود. پزشک جراح نیز، بدون بررسی همه‌جانبه و دقیق بیمار، انجام CT Scan را برای رد بندش روده‌ها توصیه کرده بود.

جدا از این‌که چنین معاینه‌ای در آن وضعیت احتمالاً جایگاه روشن و موجهی نداشت، تجویز آن هزینهٔ هنگفت اضافی را نیز بر بیمار تحمیل می‌کرد. این نمونه‌ی به‌خوبی نشان می‌دهد که در غیاب تجربه‌ی کلینیکی کافی، نظارت تخصصی موثر و نظام منظم تصمیم‌گیری، چگونه ممکن است بیمار نه ‌تنها از تشخیص درست دور بماند، بلکه در معرض معاینات پرهزینه و غیرضروری نیز قرار گیرد.

بنابراین، مشکل فقط خطای فردی یک داکتر جوان نیست، بلکه ضعف یک ساختار است: ساختاری که در آن، بار اصلی تصمیم‌گیری در حساس‌ترین بخش‌های شفاخانه بر دوش کسانی گذاشته می‌شود که هنوز در مرحله‌ی یادگیری‌اند. بدون آن‌که نظارت نزدیک، آموزش مداوم، بازبینی تصمیم‌های تشخیصی و حضور فعال متخصصان باتجربه، به‌گونه‌ی منظم، عملی و الزام‌آور تامین شده باشد.

قربانی نهایی این کمبود ساختاری نیز، بازهم همان بیمار فقیری است که با امید به درمان به شفاخانه مراجعه می‌کند، اما گاهی تنها با یک نسخه‌ی طولانی، چند معاینه‌ی غیرضروری و تداوی ناتمام به خانه بازمی‌گردد.

شماری از خبرنگاران افغانستان در تبعید با راه اندازی کارزاری در شبکه های اجتماعی، خواهان آزادی همکاران زندانی خود از بند گروه حاکم شده اند.

در این کارزار، از شکیب نظری، حمید فرهادی و بشیر هاتف به عنوان خبرنگارانی یاد شده که همچنان در بازداشت به سر می برند. به گفته برگزارکنندگان، بازداشت این افراد نمونه ای از فشار گسترده بر رسانه ها در افغانستان است.

شکیب نظری در ماه اسد ۱۴۰۴ خورشیدی به اتهام همکاری با رسانه های خارجی بازداشت و سپس از سوی اداره‌ی کابل به زندان بگرام منتقل شده است.

بشیر هاتف نیز در همان ماه به اتهام همکاری با نهادهای رسانه ای افغانستان بازداشت شده است.

حمید فرهادی در ۱۳ سنبله ۱۴۰۳ خورشیدی (برابر با ۳ سپتامبر ۲۰۲۴) توسط نظامیان وزارت داخله گروه حاکم در شهر کابل بازداشت شد. او به اتهام همکاری با رسانه های تبعیدی به دو سال زندان محکوم شده و اکنون در زندان بگرام به سر می برد.

گزارش ها نشان می دهد که سرکوب رسانه ها به شکل سازمان یافته ادامه دارد. ده ها خبرنگار بازداشت، شکنجه یا مجبور به ترک حرفه خود شده اند و شماری همچنان در زندان به سر می برند.

منتقدان می گویند ادامه این روند، نشانه‌ی نبود تحمل برای صدای مستقل است و می تواند به تضعیف جدی جریان اطلاع رسانی آزاد در افغانستان منجر شود.

جنبش زنان برای صلح و آزادی در واکنش به حمله‌ی مسلحانه بر تجمع شیعیان در ولسوالی انجیل ولایت هرات، این رویداد را به محکوم کرده و آن را نقض صریح حقوق بشر و مصداق «جنایت علیه بشریت» خوانده است.

در اعلامیه‌ی این‌ جنبش آمده است که پس از فروپاشی نظام جمهوری، وضعیت حقوق بشری در افغانستان به شکل قابل توجهی رو به وخامت رفته و در کنار محدودیت‌های گسترده بر آزادی‌های اساسی، فعالیت گروه‌های افراطی نیز افزایش یافته است.

این جنبش تاکید کرده است که چنین حملاتی، ادعای گروه حاکم مبنی بر تامین امنیت سراسری را زیر پرسش می‌برد و نشان می‌دهد که امنیت شهروندان، به‌ویژه اقلیت‌های مذهبی، هنوز تضمین نشده است.

در شهر ویانا پایتخت اتریش، نشستی با عنوان «همبستگی زنان برای آموزش و حق تعیین سرنوشت در افغانستان» با هدف حمایت از زنان و دختران افغانستان برگزار شد.

جمعه ۲۱ حمل در این برنامه، شماری از چهره‌های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی افغانستانی‌های مقیم اروپا و امریکا، به همراه برخی از مقام‌های اتریشی حضور داشتند.

برگزارکنندگان هدف این نشست را جلب توجه جهانی به وضعیت زنان و دختران افغانستان پس از فروپاشی نظام جمهوری، تقویت همبستگی میان مهاجرا افغانستان و نهادهای اروپایی و ایجاد فضای گفت‌وگوی میان فعالان و سیاست‌گذاران عنوان کرده‌اند.

این برنامه در حالی برگزار شده که گروه حاکم، نزدیک به پنج سال است آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را در افغانستان محدود ساخته‌اند.